Holebi & transgender+ personen te weinig zelf aanbod bij holebi & trans+ thema's in Vlaamse media.



Hoe is de representatie van holebi's (homo, lesbisch, biseksueel) en transgender+ personen in de afgelopen deccenia geëvolueerd? Dat was de vraag waar twee sociale wetenschappers zich. op basis van 32 jaar televisiegeschiedenis mee bezig hielden.

Recent publiceerden Cecil Meeusen van de Erasmus Universiteit Rotterdam en de KU Leuven en de Nederlandse Laura Jacobs van de Universiteit van Amsterdam, na jarenlang onderzoek hun resultaten. Zizo het Belgische online LGBT magazine schreef over de belangrijkste bevindingen.

In maart van dit jaar kon je bij holebi info al een eerste deel van het onderzoek door Cecil en Laura lezen. Link onder aan bij lees ook, (bericht met titel: Lesbiennes ondervertegenwoordigd in Vlaams journaal).

De nieuwe onderzoeksresultaten via Zizo magazine
Wanneer men naar de statistieken keek viel op dat de zichtbaarheid van holebi's en transgender+ personen in de Vlaamse massamedia er sinds de jaren 80 sterk op vooruit is gegaan. Goed nieuws volgens Laura Jacobs en Cecil Meeusen, want uit internationaal onderzoek blijkt dat genuanceerde en tolerante berichtgeving over minderheidsgroepen in dagelijkse nieuwsuitzendingen tot gevolg heeft dat de openheid naar dergelijke groepen toeneemt.

Voorzichtig positief
Toch zijn de twee sociale wetenschappers eerder voorzichtig positief. Want, hoewel holebi's en transgender+ personen steeds vaker op het scherm te zien zijn, en journalisten steeds vaker oog hebben voor holebi en transgender thema's, blijkt dat de holebi's en transgenders zelf weinig zelf aan het woord komen. "Slechts in de helft van de nieuwsberichten over holebi's krijgen holebi's zelf een stem. Het wordt gevaarlijk als de media te weinig aandacht besteden aan individuele getuigenissen. De berichtgeving kan stereotiep zijn, de uniekheid van holebi en transgender+ personen miskennen en de mensen reduceren tot de groep waartoe ze behoren," aldus de onderzoekers.

Zolang holebi's en transgender+ personen slechts af en toe zelf actief mogen deelnemen aan het publieke debat, blijft het potentieel van de massamedia als katalysator voor tolerantie volgens de onderzoekers onderbenut. Een kanttekening die zij daarbij willen maken, is dat het bijvoorbeeld in berichten over gaybashing (holebi- of transfobisch geweld) niet altijd ethisch of juridsch correct zou zijn om slachtoffers te tonen of te interviewen.

Andere inhoud - positieve evolutie
Een andere opmerkelijke vaststelling die Jacobs en Meeusen doen, is dat de inhoud van de verslaggeving over holebi en transgender+ personen met de jaren drastisch is veranderd. In de jaren 80 en 90 kwam de holebi & transgender+ gemeenschap in het tv-journaal bij berichten die gingen over hiv of bijvoorbeeld over Vaticaans ongenoegen over de 'homoseksuele levensstijl'. In meer recente nieuwsuitzendingen daarentegen zijn het thema’s als gelijke rechten en holebi- en transfobie die de aandacht genieten.

Daarmee is volgens de onderzoekers een belangrijke transitie gebeurd: “In onze Vlaamse mainstreampers zijn journalisten gaandeweg overgestapt van het problematiseren van holebi’s en trans personen naar het problematiseren van holebi- en transfobie.” Berichtgeving over holebi en transgender+ personen blijft vaak negatief geladen, maar intussen wordt het niet meer naar voren gedragen als het toonbeeld van abnormaliteit en afwijkend gedrag.

Bovendien wijzen de onderzoekers erop dat positieve berichtgeving rond holebi's en transgenders uitblijft omdat er binnen het Vlaamse nieuwslandschap meer interesse is in wat fout gaat in de wereld dan in wat goed loopt. Dat de rechten en belangen van holebi's en transgender+ personen wel steeds meer zendtijd krijgen, juichen zij toe.

Subgroepen
Jacobs en Meeusen voerden ten slotte gedetailleerd onderzoek naar de representatie van drie subgroepen van de holebi en transgender+ gemeenschap, meer bepaald naar homo mannen - lesbische vrouwen en trans personen. Over biseksuele personen vonden de onderzoekers te weinig gegevens om er concrete onderzoeksresultaten over te publiceren. Ze stellen daarbij vast dat zij anders geportretteerd worden. Homo mannen halen bijvoorbeeld eerder het nieuws met negatieve verhalen over gaybashing (homofobisch geweld) of vermeende promiscuïteit, terwijl lesbiennes vaker aan het woord komen bij ‘softe’ thema’s zoals adoptie en gelijke rechten.

Meer aandacht voor homo's dan andere subgroepen
Opvallend is ook de frequentie waarmee subgroepen op het scherm verschijnen. “Journalisten zijn altijd op zoek naar een elite source. Als een weerspiegeling van genderongelijkheid in de samenleving, gaat de voorkeur daarbij vaak uit naar mannen.” Terwijl homoseksuele mannen het vaakst in beeld en aan het woord komen, is dat al een stuk minder het geval bij lesbische vrouwen. Trans personen komen het minst aan bod. “Zij blijven de meest gemarginaliseerde en minst zichtbare subgroep in het nieuws”, stellen de onderzoekers vast. “Het is nog maar sinds het laatste decennium dat er enige persaandacht is voor trans personen en dan nog is die hooguit sporadisch te noemen.”

Lesbiennes & trans+ personen ondergerepresenteerd
Dat lesbische vrouwen en trans personen systematisch ondergerepresenteerd blijven, heeft volgens Jacobs en Meeusen geen onbelangrijke gevolgen voor de normalisering en sociale aanvaarding van deze groepen. “De constante discrepantie in de verslaggeving zorgt ervoor dat mensen die in het dagelijks leven zelden of nooit met lesbiennes of trans personen in aanraking komen, minder kansen krijgen om hen te leren kennen.

Tegelijk verhindert hun relatieve onzichtbaarheid ook het vormen van rolmodellen voor leden van deze groepen zelf. Onder de impuls van de massamedia raakt het grote publiek steeds meer vertrouwd met homo mannen en begint het zich er ook stilaan toleranter tegenover op te stellen. Maar ongelijke media-aandacht voor lesbiennes en trans personen zorgt ervoor dat deze minder actief erkenning krijgen als legitieme onderdelen van onze samenleving.”

Hoewel Jacobs en Meeusen hoopvol zijn over de manier waarop de Vlaamse massamedia steeds actiever tolerantie ten opzichte van holebi en transgender+ personen uitdragen, concluderen zij dat er toch nog werk aan de winkel blijft in het geven van een stem aan holebi en transgender+ personen zelf en het tonen van sommige subgroepen.
Nota:
De plus achter transgender staat voor volgende personen: genderfluid, niet-binair, interseks, queer, panseksueel, transseksueel, travestie (dragqueens), polyseksueel, aseksueel, genderqueer, ...




Bron: Katelijne Malomgré @ zizomag.be & holebi info - april 2020.

Dit bericht is gepost op 22 April, 2020 en 4783 keer gelezen.