Geschiedenis: dé holebi & trans+ beweging is niet in de VS geboren.



Dit jaar werden en worden op heel wat Gay Prides de 50ste verjaardag van de Stonewall-rellen in New York herdacht. Zo ook zaterdag tijdens de Antwerp Pride. De Stonewall-rellen staan wereldwijd symbool voor de ontluikende holebi (homo lesbisch biseksueel) en transgender+ beweging. Maar daar plaatst Jonas Roelens, Historicus UGent en co-auteur Verzwegen verlangen, een geschiedenis van homoseksualiteit in België (Uitgeverij Vrijdag), zijn bedenkingen bij.

De Stonewall-rellen vonden plaats op 28 juni 1969. Na de zoveelste politieraid in de populaire homobar de Stonewall Inn, werden voornamelijk travestieten en homo's het beu en besloot men (letterlijk) terug te vechten. Het gevolg was enkele dagen van hevige gewelddadige rellen tussen politie en travestieten transgenders homo's en lesbiennes. Wereldwijd heeft de Stonewall riot een iconische status verworven binnen de holebi en transgender+ gemeenschap en symboliseert het voor velen de geboorte van de gay rights movement.

New York was niet eerst
Maar, toch was Stonewall niet het eerste voorbeeld van publiek verzet tegen homofobe discriminatie in de Verenigde Staten. Al in de jaren 50 werden in steden als San Francisco, Philadelphia, Los Angeles organisaties opgericht die streden voor gelijke rechten van homo's lesbiennes travestieten en transgenders. Ze organiseerden publieke betogingen en sit-ins. En ook buiten New York kwam het sporadisch tot gewelddadig verzet na politieacties in homobars. Toch gingen al die acties niet tot het collectieve geheugen van de queercommunity behoren.

Waarom New York in het collectieve geheugen zit
De reden daarvan is het feit dat de Stonewall-rellen brede belangstelling kregen van de nationale media en zo het lokale belang overstegen. De nationale media aandacht kwam er door stijgende spanningen in de Amerikaanse samenleving tussen de autoriteiten en andere protestbewegingen zoals de Black Panthers en de anti-Vietnambeweging. Bovendien was de Stonewall riot de eerste die als dusdanig publiek herdacht werd.

Een jaar na de rellen organiseerden verschillende steden in de VS publieke herdenkingsmarsen. Dat zou nooit gebeurd zijn als er op dat moment nog geen sprake was van holebi en trans+ verenigingen. Die Stonewallmarsen, die overigens aan de basis liggen van de prides, zijn dus een verwezenlijking van de al bestaande holebi en transgender+ organisaties, niet het startschot ervan.

Waarom we de Stonewall riot blijven zien als geboorte organisaties?
De reden dat we de Stonewall-rellen blijven bekijken als de geboorte van de mondiale holebi en transgender+ bewegingen komt door de recuperatie van die rellen door Hollywood. In 2015 kwam er een film uit over de gebeurtenissen (die trouwens beschuldigd werd van whitewashing, omdat de rol van gekleurde transpersonen genegeerd werd in het verhaal). Maar ook de gebrekkige kennis die de holebi en transgender+ gemeenschap heeft over het eigen verleden speelt een belangrijke rol. Dat is zeker ook in Europa het geval.

Europa
Zoals blijkt uit de Stonewall-herdenking bij de Antwerp Pride blijven voorbeelden uit de Amerikaanse populaire cultuur tot de verbeelding spreken en het discours beïnvloeden. Het thema van de Antwerp Pride is dit jaar niet toevallig ‘riot’. Nochtans was Stonewall van minimaal belang voor de ontvoogding van Europese holebi en transgender+ gemeenschappen. Sterker, heel wat van de Amerikaanse homo-organisaties waren net geïnspireerd door Europese voorgangers.

In Engeland werden op het eind van de 19de eeuw al pogingen ondernomen om discriminerende sodomiewetten (wet die homoseks verbied) af te schaffen. Een paar jaar later voerden Duitse seksuologen en andere prominenten een verbeten strijd om homoseksualiteit niet langer strafbaar te maken. Petities werden ondertekend door beroemdheden zoals Thomas Mann en Albert Einstein. In Nederland werd al in 1912 een vereniging ter verdediging van homoseksuelen opgericht.

In België bleef het wachten tot na de Tweede Wereldoorlog. In 1953 stichtte de lesbische activiste Suzan Daniel de eerste holebi organisatie in België. Onlangs werd ze geëerd met een brug in Brussel. Verschillende holebiverenigingen in Vlaanderen zouden begin jaren 60 volgen. Heel wat van die organisaties waren het overigens oneens met elkaar over de snelste weg tot maatschappelijke aanvaarding van homoseksualiteit: achterkamertjespolitiek en beleefd gelobby of actief verzet en provocatie om een shockeffect te genereren.

Onrecht aan inspanningen van velen die vooraf gingen
Dé globale holebi en transgender+ beweging ontstond dus niet na Stonewall, net zomin als België onverwacht onafhankelijk werd na een opvoering van De Stomme van Portici. Toch werd Stonewall een iconische gebeurtenis in de mondiale geschiedenis van de holebi en transgender+ beweging. Gemeenschappen hebben nu eenmaal nood aan symbolische momenten van collectieve herinnering.

Maar als je de strijd reduceert tot één symbolische gebeurtenis doe je onrecht aan de inspanningen van velen. In het verleden groeiden kleinschalige initiatieven tegen homofobie organisch en op lokaal niveau. Soms evolueerden ze tot grotere bewegingen, soms ook niet. Hoewel die initiatieven en gebeurtenissen lang niet in dezelfde mate tot het collectieve geheugen zijn gaan behoren, hebben ze wel allemaal hun stempel op de geschiedenis gedrukt. Dat kan een hoopvolle boodschap zijn aan de vele prides die het activisme, terecht, opnieuw op de agenda plaatsen: the next big thing will be a lot of small things.

holebi info eigen berichtgeving 2019

Dit bericht is gepost op 09 August, 2019 en 2196 keer gelezen.



Reageer op dit bericht: